Babka płesznik – całe ziarna

łac. Plantago psyllium L.
ang. psyllium seed;
hiszp. semilla de psilio;
niem. Flohsamen;
fran. graines de psyllium;
ros. семена блошного подорожника;

Babka płesznik (Plantago psyllium) to roślina jednoroczna z rodziny babkowatych, pochodząca z obszaru śródziemnomorskiego, gdzie rośnie naturalnie na terenach północnej Afryki, zachodniej Azji i południowej Europy. Choć w Polsce nie występuje dziko, bywa uprawiana ze względu na swoje cenne właściwości. Nazwa "psyllium" pochodzi z języka greckiego, w którym oznacza "pchłę", co trafnie opisuje niewielkie, błyszczące nasiona przypominające kształt tych owadów. W medycynie ludowej roślina ta ma długą historię stosowania. Była ceniona już w starożytności, głównie ze względu na swoje właściwości wspierające układ pokarmowy. Nasiona babki płesznik są małe, podłużne i mają charakterystyczny, brązowy kolor, a ich powierzchnia często jest lśniąca. Stanowią skarbnicę naturalnego błonnika pokarmowego, co jest ich najcenniejszą cechą.

Tradycyjne zastosowanie babki płesznik koncentrowało się na wykorzystaniu jej właściwości śluzotwórczych. Nasiona, po kontakcie z wodą, pęcznieją i wytwarzają gęsty, żelowy śluz, który łagodzi podrażnienia i wspomaga perystaltykę jelit. To właśnie dzięki tej zdolności roślina od wieków była stosowana w tradycyjnej fitoterapii jako naturalny środek wspierający regularność wypróżnień i komfort trawienny, w tym przy problemach z konsystencją mas kałowych (zbyt luźnych lub zbyt twardych). Dodatkowo, w medycynie ludowej napary z nasion stosowano zewnętrznie na podrażnienia i stany zapalne skóry. Badania naukowe doceniają babkę płesznik za jej wysoką zawartość błonnika, który może wspierać naturalne procesy metaboliczne organizmu i przyczyniać się do utrzymania prawidłowego stężenia cholesterolu i glukozy w ramach zbilansowanej diety.

Babka płesznik jako surowiec kulinarny

Ziarno babki płesznik wyróżnia się wysoką zawartością błonnika rozpuszczalnego, który w kontakcie z wodą tworzy żelową substancję. Nie ma wyraźnego smaku ani zapachu, co sprawia, że jest uniwersalnym dodatkiem do potraw, nie zmieniając ich walorów smakowych. Można go stosować zarówno jako zagęstnik, jak i składnik zwiększający objętość i sytość posiłków. Dodawany do pieczywa, sprawia, że jest ono bardziej wilgotne i dłużej zachowuje świeżość.

Skład babki płesznik

Ziarno babki płesznik to przede wszystkim bogactwo błonnika pokarmowego (zarówno rozpuszczalnego, jak i nierozpuszczalnego), stanowiącego ponad połowę  masy każdego nasionka. Zawiera także białko, tłuszcze, a także związki śluzowe, które są odpowiedzialne za jego właściwości pęczniejące. Jest źródłem flawonoidów, fitosteroli i innych substancji roślinnych.

Wartość odżywcza produktu w 100 g: wartość energetyczna 1133 kJ/275 kcal; tłuszcz 7,3 g; w tym kwasy tłuszczowe nasycone 1,1 g; węglowodany 13,0 g; w tym cukry 1,0 g; błonnik 51,0 g; białko 14,0 g; sól 0,01 g.

Jak stosować babkę płesznik

Babka płesznik w kuchni

Ziarna babki płesznik można spożywać w całości lub w postaci zmielonej. Są doskonałym dodatkiem do owsianki, jogurtów, koktajli i musli. Ze względu na swoje właściwości zagęszczające, często stosuje się je do pieczenia chleba bezglutenowego, wegańskich pasztetów czy kotletów warzywnych, gdzie zastępują jajko jako spoiwo. Ważne jest, aby podczas spożywania babki płesznik pamiętać o piciu dużej ilości wody, aby zapobiec odwodnieniu i zapewnić jej prawidłowe działanie.

Zalecane środki ostrożności w spożywania babki płesznik

Główne przeciwwskazania do stosowania babki płesznik obejmują problemy z pasażem jelitowym (niedrożność, zwężenie przełyku), poważne stany zapalne przewodu pokarmowego lub krwawienia. Zaleca się ostrożność u osób monitorujących poziom cukru we krwi.

Sposób przechowywania babki płesznik

Ziarna babki płesznik należy przechowywać w szczelnym pojemniku, w miejscu suchym, zacienionym i chłodnym. Chronić przed wilgocią i obcymi zapachami.

Zalecane sposoby spożycia babki płesznik

Babka płesznik (ziarno) jako dodatek do potraw

Typowa dzienna porcja babki płesznik to 2-3 łyżeczki (ok. 5-10 g) ziaren, które należy zalać szklanką wody lub soku (ok. 250 ml), odczekać 15 minut, a następnie wypić. Po spożyciu konieczne jest wypicie dodatkowej szklanki płynu, najlepiej wody.

Przepisy kulinarne z babką płesznik 

Koktajl owocowy z babką płesznik

1 szklanka jogurtu naturalnego lub kefiru
1/2 banana
garść mrożonych owoców jagodowych (np. truskawki, maliny)
2 łyżeczki ziaren babki płesznik

Wszystkie składniki umieść w blenderze i zmiksuj na gładki koktajl. Pij od razu po przygotowaniu. Warto pamiętać o wypiciu dodatkowej szklanki wody po spożyciu koktajlu, aby babka mogła prawidłowo zadziałać.

Chleb bezglutenowy z ziarnami

2 szklanki mąki gryczanej
1/2 szklanki ziaren babki płesznik
1/4 szklanki siemienia lnianego
1 łyżeczka soli
1 łyżeczka sody oczyszczonej
2 szklanki wody

W misce połącz wszystkie suche składniki. Wlej wodę i dokładnie wymieszaj, a następnie odstaw na 15 minut, aby babka i siemię napęczniały. Przełóż masę do keksówki wyłożonej papierem do pieczenia. Piecz w 180°C przez około 50-60 minut. Po upieczeniu wyjmij chleb z formy i pozostaw do ostygnięcia na kratce.