Morszczyn pęcherzykowaty – plecha morszczynu

Fucus vesiculosus L.

ang. bladderwrack, rockweed;
hiszp. sargazo vejigoso, encina de mar;
niem. Blasentang;
franc. varech vesiculeux;
ros. фукус пузырчатый;

Morszczyn to brunatna alga, która jest jednym z najbogatszych naturalnych źródeł jodu, niezbędnego do prawidłowej pracy tarczycy i sprawnego metabolizmu. Rośnie w chłodnych wodach oceanicznych, gdzie przytwierdza się do skalistego dna, czerpiąc z morskiej wody skoncentrowane minerały i sole. Aby surowiec był wartościowy, plechę zbiera się ręcznie z czystych akwenów, a następnie szybko suszy, by zachować w niej cenne związki śluzowe i pierwiastki śladowe, które nadają jej charakterystyczny, słony zapach.

Co to jest plecha morszczynu? Opis rośliny – informacje ogólne

Morszczyn pęcherzykowaty to wieloletni glon z grupy brunatnic, występujący pospolicie wzdłuż brzegów Oceanu Atlantyckiego oraz mórz Arktyki. Jego ciało, zwane plechą, ma postać rozgałęzionych, skórzastych taśm o oliwkowym lub brunatnym kolorze. Charakterystyczną cechą tego gatunku są kuliste pęcherzyki pławne wypełnione gazem, które unoszą algę w wodzie, pozwalając jej na lepszy dostęp do światła słonecznego. Surowcem jest cała wysuszona plecha, która po obróbce staje się twarda, krucha i ciemnieje niemal do czerni.

W tradycji ludowej krajów nadmorskich morszczyn był nazywany „morskim dębem” i od wieków służył jako naturalny nawóz oraz pasza dla zwierząt, co poprawiało ich zdrowie i kondycję. Rybacy zauważyli, że okłady ze świeżych alg pomagają na obolałe stawy i zmniejszają opuchliznę po ciężkiej pracy w zimnej wodzie. W dawnej medycynie morskiej morszczyn był ceniony jako środek wzmacniający osoby osłabione i pomagający w walce z uporczywymi zaparciami. Wierzono, że regularne dodawanie tych alg do jedzenia pozwala zachować szczupłą sylwetkę i sprawność fizyczną. Do dziś morszczyn pozostaje kluczowym surowcem w kuracjach wspomagających odchudzanie i uzupełniających niedobory minerałów.

Plecha morszczynu jako surowiec zielarski

Surowcem zielarskim jest plecha morszczynu (Fuci vesiculosi thallus).

Skład plechy morszczynu

Najważniejszym składnikiem jest jod w postaci organicznej oraz związki śluzowe, takie jak alginiany i fukoidyna. W morszczynie znajdziemy również także mannitol, beta-karoten, witaminy z grupy B, witaminę C oraz bogaty zestaw makro- i mikroelementów: sód, potas, magnez, wapń, miedź i cynk.

Właściwości plechy morszczynu

Wysuszona plecha ma intensywny, morski zapach przypominający zapach wodorostów i soli. Smak jest słonawy, specyficzny i wyraźnie "morski", z wyczuwalną pod językiem śluzowatością, która uwalnia się podczas parzenia lub żucia surowca.

Jak działa plecha morszczynu

Związki zawarte w morszczynie działają przede wszystkim na układ hormonalny i trawienny. Organiczny jod wspomaga produkcję hormonów tarczycy, co bezpośrednio przekłada się na tempo przemiany materii. Z kolei śluzy i alginiany pęcznieją w żołądku, dając uczucie sytości i ułatwiając przesuwanie treści pokarmowej w jelitach.

Współczesna dietetyka ceni morszczyn głównie jako naturalne wsparcie dla osób chcących zrzucić zbędne kilogramy. Dzięki temu, że glony te przyspieszają metabolizm, organizm sprawniej spala kalorie, a zawarty w nich błonnik pomaga opanować nadmierny apetyt. Morszczyn jest również pomocny w usuwaniu obrzęków i nadmiaru wody z organizmu, co poprawia ogólne samopoczucie. Dodatkowo wysoka zawartość soli mineralnych sprawia, że jest to doskonały środek wzmacniający kości i zęby oraz poprawiający wygląd paznokci. Należy jednak pamiętać, że morszczyn to surowiec o silnym działaniu, dlatego warto stosować go z rozwagą, pilnując zalecanych porcji dziennych.

Jak stosować plechę morszczynu

W kuchni wysuszona i zmielona plecha morszczynu jest doskonałym, naturalnym zamiennikiem soli, który dodatkowo wzbogaca dania o unikalny, morski aromat. Można ją dodawać do rybnych wywarów, wegańskich past imitujących smaki morza oraz do gęstych zup jarzynowych, gdzie zawarte w algach śluzy pomagają uzyskać odpowiednią gęstość potrawy bez stosowania mąki. W przemyśle spożywczym morszczyn jest kluczowym składnikiem suplementów diety ułatwiających odchudzanie oraz napojów witaminowych przeznaczonych dla osób aktywnych fizycznie. Branża kosmetyczna chętnie sięga po wyciągi z morszczynu przy produkcji profesjonalnych okładów oraz balsamów antycellulitowych, ponieważ alginiany skutecznie wspierają ujędrnianie skóry i pomagają usunąć toksyny z tkanek. Domowy odwar z plechy morszczynu może być stosowany jako odżywcza płukanka do kąpieli, która przywraca skórze elastyczność i łagodzi podrażnienia po wysiłku. W życiu codziennym morszczyn znajduje zastosowanie jako naturalny dodatek do domowych peelingów solnych, gdzie drobno pokruszona alga mechanicznie oczyszcza skórę, jednocześnie dostarczając jej cennych minerałów bezpośrednio przez naskórek. W ogrodnictwie suszony morszczyn jest cenionym nawozem organicznym, szczególnie przydatnym dla roślin doniczkowych o wysokich wymaganiach mineralnych, ponieważ uwalnia składniki odżywcze powoli i naturalnie użyźnia podłoże. Morszczyn może być również stosowany jako element ściółki chroniącej ziemię przed szybkim wysychaniem, co jest szczególnie pomocne w uprawach balkonowych podczas upalnych dni. Tak szerokie spektrum zastosowań sprawia, że plecha morszczynu jest surowcem niezwykle wszechstronnym, który ułatwia domownikom dbanie o sprawny metabolizm oraz zdrowy wygląd cery, wspierając jednocześnie ekologiczne podejście do prowadzenia ogrodu. Jest to produkt wszechstronny, łączący funkcje dietetyczne z pielęgnacyjnymi w sposób przystępny dla każdego.

Zalecane środki ostrożności

Morszczynu nie powinny stosować osoby z nadczynnością tarczycy oraz chorobą Hashimoto bez konsultacji z lekarzem, ze względu na wysoką zawartość jodu. Przeciwwskazaniem jest również ciąża, okres karmienia piersią oraz planowane zabiegi operacyjne (morszczyn może wpływać na krzepliwość krwi). Nie zaleca się podawania surowca dzieciom.

Sposób przechowywania plechy morszczynu

Surowiec należy przechowywać w szczelnym, najlepiej szklanym opakowaniu, w miejscu suchym i nienarażonym na światło. Morszczyn łatwo chłonie wilgoć z powietrza, co może prowadzić do zmiany jego zapachu i właściwości.

Zalecany sposób spożycia plechy morszczynu

Napar z morszczynu

Jedną łyżeczkę rozdrobnionej plechy (ok. 2,0 g) zalać szklanką wrzątku i parzyć pod przykryciem przez 10–15 minut. Pić dwa razy dziennie po pół szklanki, najlepiej między posiłkami.

Nalewka z morszczynu

50 plechy morszczynu zalać 150-200 ml podgrzanego wina lub podgrzanego alkoholu o mocy 20%. Odstawić do maceracji na 14 dni. Po upływie dwóch tygodni przefiltrować i zlać do butelek. Pić 1-2 razy dziennie po ok. 10 ml (nalewka) lub 25 ml (wino) jako środek przeciwko otyłości, ogólnie wzmacniający i przeczyszczający. Doskonale sprawdza się w walce z miażdżycą i chorobą wieńcową.

Morszczyn do kąpieli

50 g plechy morszczynu zawinąć w bawełniany woreczek. Umieścić pod strumieniem wody podczas napełniania wanny, następnie pozostawić w wodzie na czas kąpieli. Zaleca się użyć nasączoną plechę do przemywania ciała, co zwiększy ilość cennych składników mineralnych absorbowanych przez skórę. Kąpiel działa relaksująco i wzmacniająco.

Ziołowa sól morszczynowa

50 g soli kłodawskiej wymieszać z 5 g rozdrobnionej plechy morszczynu i szczyptą suszonego koperku. Stosować do doprawiania pieczonych ziemniaków lub ryb, ograniczając jednocześnie spożycie czystego sodu).

Mieszanki ziołowe z plechą morszczynu

Mieszanka z morszczynem na odchudzanie

50 g plechy morszczynu
50 g jagód jałowca
50 g liścia brzozy
50 g ziela skrzypu polnego.

Składniki wymieszać. Odstawić do zaparzenia na pół godziny. Przecedzić. Pić 2 x dziennie po jednej szklance jako środek odchudzający, odwadniający, usuwający nadmiar wody z organizmu i przyspieszający przemianę materii. Napar zalecany w nadciśnieniu, nadwadze i przy obrzękach.