Centuria pospolita - tysiącznik - ziele
Wybierz wariant produktu:
Poszczególne warianty mogą różnić się ceną
Koszty dostawy wybranego produktu
Cena dostawy dotyczy tego produktu (w wybranym wariancie - jeśli dotyczy). Może się ona zmienić po dodaniu innych produktów do koszyka.
Zapytaj o produkt
Administratorem danych osobowych jest Aromatika Adam Iwańczuk. Przetwarzamy je w celu przesłania odpowiedzi na zapytanie. Więcej informacji dotyczących przetwarzania danych osobowych znajduje się w polityce prywatności.
Dostawa w całej Polsce i za granicę
Program lojalnościowy
Zdobywaj punkty za zakup produktów objętych programem lojalnościowym.
Wymieniaj punkty na nagrody w zakładce Produkty w programie lojalnościowym.
Zdobywaj punkty za zakup produktów objętych programem lojalnościowym. Otrzymuj produkty lub rabaty na kolejne zakupy.
Załóż konto lub zaloguj się. W panelu klienta znajdziesz informacje o zebranych punktach.
Centuria pospolita - Tysiącznik - ziele centurii
Centaurium erythraea Rafn (syn. Centaurium umbellatum Gilib., Erythraea centaurium Pers.)
ang. common centaury, centaury herb; hiszp. centaura menor, hierba de la centaura; niem. Tausendgüldenkraut, Echter Zentaur; franc. petite centaurée, herbe au centaure; ros. золототысячник обыкновенный (золототысячник малый);
Centuria pospolita, w tradycji ludowej nazywana powszechnie tysiącznikiem lub gorzkim zielem, to roślina dwuletnia z rodziny goryczkowatych (Gentianaceae). Występuje naturalnie w klimacie umiarkowanym Europy, w tym w Polsce na nasłonecznionych polanach, łąkach i obrzeżach lasów. Od stuleci surowiec ten zajmuje jedno z kluczowych miejsc w europejskiej tradycji zielarskiej, gdzie ceniony jest jako klasyczny, wyrazisty surowiec goryczkowy (amaro-tonicum) używany do sporządzania tradycyjnych naparów, odwarów, płukanek oraz wytrawnych nalewek ziołowych.
Co to jest centuria pospolita? Opis rośliny – informacje ogólne
Centuria pospolita osiąga wysokość od 10 do 50 centymetrów. Posiada prostą, w górnej części rozgałęzioną, pojedynczą, czterokanciastą łodygę. W pierwszym roku wykształca przyziemną różyczkę liściową, z której w drugim roku wyrasta pęd kwiatowy. Liście łodygowe są naprzeciwległe, podłużnie eliptyczne lub lancetowate, całobrzegie, o wyraźnym równoległym unerwieniu. Na szczycie pędu zebrane są drobne, promieniste kwiaty o różowofioletowej lub jasnoróżowej koronie, tworzące gęste wierzchotkowate kwiatostany. Roślina kwitnie od lipca do września. W polskiej tradycji ludowej centuria pospolita zyskała potoczną nazwę „tysiącznik”, stanowiącą nawiązanie do przypisywanych jej dawniej wielorakich właściwości – w lecznictwie ludowym wierzono bowiem, że jest to ziele zdolne pomóc w „tysiącu dolegliwości”. Z kolei jej oficjalna nazwa łacińska, Centaurium, odwołuje się do mitologii greckiej i postaci mądrego centaura Chirona, wybitnego znawcy sztuki medycznej. Według starożytnych przekazów to właśnie Chiron jako pierwszy odkrył właściwości tej rośliny i użył jej naparu do wygojenia własnej rany po przypadkowym uderzeniu zatrutą strzałą. Tradycyjnie wysuszone ziele stosowano w gospodarstwach domowych do przyrządzania wyrazistych, gorzkich naparów pitych przed obfitymi i ciężkostrawnymi posiłkami, traktując je jako niezastąpiony element domowej apteczki.
Ziele centurii pospolitej jako surowiec zielarski
Surowcem zielarskim jest wysuszone, rozdrobnione ziele centurii (Centaurii herba), pozyskiwane na początku kwitnienia rośliny.
Skład ziela centurii pospolitej
Ziele centurii charakteryzuje się bogatym składem chemicznym, w którym najważniejszą rolę odgrywają sekoirydoidy goryczkowe (głównie swertiamaryna, gentiopikrozyd i swerozyd), decydujące o bardzo wysokim współczynniku goryczy surowca. W roślinie występują również alkaloidy goryczkowe (m.in. gencjanina), kwasy fenolowe (kwas kawowy, p-kumarowy, ferulowy), flawonoidy (luteolina, apigenina), triterpeny (kwas oleanolowy), sole mineralne oraz niewielkie ilości olejków eterycznych.
Właściwości ziela centurii pospolitej
Wysuszony surowiec składa się z rozdrobnionych, jasnozielonych i oliwkowych fragmentów łodyg i liści oraz drobnych, różowawych lub żółtawo-brunatnych pąków i kwiatów. Charakteryzuje się bardzo delikatnym, niemal niewyczuwalnym, lekko ziołowym zapach. Smak naparu jest wybitnie, głęboko gorzki i bardzo trwały, długo utrzymujący się na podniebieniu.
Jak działa ziele centurii pospolitej
W tradycyjnym zastosowaniu zielarskim ziele centurii pospolitej cenione jest jako klasyczny surowiec goryczkowy. Zawarte w nim sekoirydoidy goryczkowe stymulują receptory smakowe znajdujące się w jamie ustnej, co za pośrednictwem nerwu błędnego odruchowo pobudza naturalne wydzielanie soków trawiennych (śliny, soku żołądkowego i żółci). Ten odruchowy mechanizm nerwowo-hormonalny, znany w farmakognozji jako faza cefaliczna wydzielania, przygotowuje cały układ pokarmowy na nadchodzący proces trawienia. Napary z tysiącznika pomagają w łagodzeniu uczucia ciężkości i pełności po spożyciu trudnostrawnych posiłków oraz sprzyjają naturalnemu pobudzeniu apetytu. Stosowane zewnętrznie wyciągi z centurii działają tonizująco i ściągająco na skórę i błony śluzowe.
Jak stosować ziele centurii pospolitej
Ziele centurii pospolitej to wszechstronny surowiec do przygotowywania domowych odwarów, naparów oraz tradycyjnych nalewek gorzkich (bitters). Suszone ziele jest podstawą aromatycznych naparów ziołowych, wypijanych w małych porcjach (po kilka łyków) krótko przed jedzeniem. W kulinariach i nalewkarstwie wykorzystuje się je jako naturalny dodatek nadający wyrazistą goryczkę do domowych likierów ziołowych, wermutów oraz napojów tonizujących. Macerat alkoholowy z tysiącznika jest niezwykle trwały, dzięki czemu wystarczy dodać dosłownie kilka kropli do napoju lub koktajlu, aby nadać mu szlachetny, wyrazisty akcent smakowy. W domowej pielęgnacji kosmetycznej odwar z centurii stosuje się do przemywania cery tłustej ze skłonnością do niedoskonałości oraz jako tonizującą płukankę do włosów ze skłonnością do przetłuszczania się. Zawarte w zielu naturalne garbniki i kwasy fenolowe pomagają ograniczyć nadmierne wydzielanie sebum, dzięki czemu skóra odzyskuje świeżość, a włosy wolniej tracą lekkość.
Zalecane środki ostrożności
Ziele centurii pospolitej charakteryzuje się silnym działaniem goryczkowym. Ze względu na stymulację wydzielania soku żołądkowego, stosowanie naparów nie jest zalecane u osób cierpiących na chorobę wrzodową żołądka i dwunastnicy oraz przy nadkwasocie. Kobiety w ciąży i karmiące piersią powinny skonsultować chęć stosowania surowca z lekarzem lub farmaceutą.
Sposób przechowywania ziela centurii pospolitej
Surowiec należy przechowywać w szczelnie zamkniętym opakowaniu, w miejscu suchym, chłodnym i zacienionym, chroniąc przed dostępem wilgoci i obcych zapachów.
Zalecany sposób spożycia ziela centurii pospolitej
Napar z ziela centurii (tysiącznika)
1 płaską łyżeczkę suszonego ziela centurii (ok. 1–1,5 g) zalać szklanką wrzącej wody (250 ml). Parzyć pod przykryciem przez 10–15 minut, a następnie przecedzić. Pić po 1/4–1/2 szklanki naparu na 30 minut przed posiłkiem (dla pobudzenia apetytu) lub po obfitym posiłku.
Tradycyjny wyciąg zimny (macerat)
1 płaską łyżeczkę ziela zalać szklanką przegotowanej wody w temperaturze pokojowej. Odstawić pod przykryciem na 6–8 godzin (np. na noc). Rano przecedzić i lekko podgrzać przed wypiciem.
Mieszanki ziołowe z zielem centurii pospolitej
Mieszanka pobudzająca apetyt
30 g ziela centurii pospolitej40 g liści mięty pieprzowej30 g korzenia mniszka lekarskiegoPrzygotowanie: Zioła dokładnie wymieszać. 1 łyżeczkę mieszanki zalać szklanką wrzącej wody, parzyć pod przykryciem przez 10 minut. Odcedzić. Pić po pół szklanki na 20 minut przed głównym posiłkiem.
Płukanka tonizująca do skóry głowy i włosów przetłuszczających się
30 g ziela centurii pospolitej30 g liści pokrzywy40 g ziela skrzypu polnegoPrzygotowanie: Składniki wymieszać. 2 łyżki mieszanki zalać 500 ml wody, doprowadzić do wrzenia i gotować na małym ognie pod przykryciem przez 5 minut. Odstawić do ostygnięcia, przecedzić. Stosować do ostatniego płukania umytych włosów i wcierania w skórę głowy.