Zioła prowansalskie – suszona mieszanka ziołowa

Herbes de Provence

ang. Herbes de Provence / Provençal herbs;
hiszp. hierbas provenzales;
niem. Kräuter der Provence;
fran. herbes de Provence;
ros. прованские травы;

Zioła prowansalskie to tradycyjna kompozycja aromatycznych suszonych roślin przyprawowych, wywodząca się z nasłonecznionych terenów Prowansji w południowo-wschodniej Francji. W skład klasycznej mieszanki wchodzą przede wszystkim rośliny z rodziny jasnotowatych (Lamiaceae), takie jak tymianek (Thymus vulgaris), rozmaryn (Rosmarinus officinalis), cząber (Satureja hortensis), oregano (Origanum vulgare), bazylia (Ocimum basilicum), majeranek (Origanum majorana), szałwia (Salvia officinalis) oraz estragon (Artemisia dracunculus). Surowce te to w większości wiecznie zielone krzewinki lub rośliny zielne charakteryzujące się drobnymi, skórzastymi lub wzniesionymi liśćmi bogatymi w gruczoły olejkowe. Owoce stanowią drobne rozłupki. Zbiór poszczególnych komponentów odbywa się w fazie optymalnego nasycenia olejkami eterycznymi, tuż przed lub na początku kwitnienia. Po zbiorze rośliny poddawane są powolnemu suszeniu w kontrolowanej temperaturze, co zapobiega ulotnieniu się cennych substancji zapachowych, a następnie są delikatnie rozdrabniane i łączone w precyzyjnie dobranych proporcjach.

Co to są zioła prowansalskie? Opis mieszanki – informacje ogólne

Tradcyjna kompozycja ziół rosnących dziko na suchych, wapiennych wzgórzach Prowansji (tzw. garrigue) była stosowana w lokalnej kuchni od stuleci. Jednak nazwa i standaryzacja mieszanki pod szyldem "Herbes de Provence" ukształtowała się w latach 70. XX wieku wraz z rozwojem turystyki i popularyzacją francuskiej sztuki kulinarnej na świecie. Zioła te pozwalały zachować słoneczny, świeży aromat śródziemnomorskiego lata na zimowe miesiące. W polskiej tradycji kulinarnej zioła prowansalskie pojawiły się jako jedna z pierwszych zagranicznych mieszanek ziołowych, błyskawicznie zyskując uznanie za wszechstronność i możliwość zastąpienia wielu pojedynczych przypraw jedną, doskonale zbalansowaną kompozycją.

Zioła prowansalskie jako surowiec kulinarny

Zioła prowansalskie występują w postaci sypkiego, wielobarwnego suszu ziołowego z dominacją odcieni zieleni, szarości i oliwki. Charakteryzują się bardzo intensywnym, świeżym, ziołowo-korzennym aromatem z wyraźną nutą balsamiczną i iglastą (pochodzącą od rozmarynu i tymianku) oraz lekko słodkawą akcentem bazylii i majeranku. Smak jest wyrazisty, ziołowy, z subtelną, wytrawną goryczką. Jako surowiec kulinarny mieszanka jest niezwykle wydajna – niewielka ilość suszu nadaje potrawom głęboki, wielowarstwowy profil zapachowy. Dzięki procesowi suszenia zioła idealnie oddają swój aromat pod wpływem ciepła i tłuszczu, powoli pęczniejąc w gotujących się lub pieczonych daniach.

Skład ziół prowansalskich

Mieszanka stanowi naturalny rezerwuar roślinnych olejków eterycznych, w tym tymolu, karwakrolu, cyneolu, borneolu oraz rozmarynicynu. W składzie wysuszonych ziół znajdują się również naturalne garbniki, flawonoidy oraz kwasy organiczne (m.in. kwas rozmarynowy), które odpowiadają za charakterystyczny smak i trwałość aromatu. Produkt charakteryzuje się niską zawartością sodu. Jest to w 100% czysty, naturalny surowiec roślinny, pozbawiony sztucznych dodatków, soli, wypełniaczy, wzmacniaczy smaku oraz konserwantów.

Składniki mieszanki

bazylia, oregano, tymianek, cząber, majeranek, rozmaryn. 

Jak stosować zioła prowansalskie

Zioła prowansalskie to jedna z najbardziej uniwersalnych mieszanek przyprawowych, stanowiąca fundament kuchni śródziemnomorskiej i europejskiej. Doskonale komponują się z daniami z drobiu, jagnięciny, wieprzowiny oraz pieczonych i grillowanych ryb. Są niezastąpionym dodatkiem do tradycyjnych sosów pomidorowych, domowej pizzy, zapiekanek makaronowych oraz warzywnych dań jednogarnkowych, takich jak klasyczne ratatouille. Wspaniale wzbogacają smak pieczonych ziemniaków, pieczarek, cukinii i bakłażana. Mieszankę warto również dodawać do marynat na bazie oliwy z oliwek, wytrawnych twarogów, dressingów sałatkowych oraz ciasta na domowy chleb czy focaccię.

Zalecane środki ostrożności

Aby uniknąć utraty cennego aromatu i olejków eterycznych, zioła prowansalskie należy przechowywać w szczelnie zamkniętym opakowaniu, w suchym i zacienionym miejscu. Należy unikać dozowania przyprawy bezpośrednio z opakowania nad parującym garnkiem, gdyż para wodna może doprowadzić do zawilgocenia suszu.

Zalecany sposób spożycia ziół prowansalskich

Sposób na aromatyczne marynaty i bazy tłuszczowe

Zioła prowansalskie pełnię swojego aromatu uwalniają w kontakcie z tłuszczem. Wymieszanie ziół z oliwą z oliwek i odrobiną soku z cytryny tworzy doskonałą marynatę do mięs przeznaczonych do pieczenia lub grillowania. Olej podgrzany z dodatkiem ziół prowansalskich stanowi również znakomitą bazę do polewania świeżego pieczywa oraz wykańczania gotowych dań warzywnych. Mieszanka może być stosowana w zastępstwie oregano do doprawiania wytrawnych drożdżowych wypieków (np. focaccia, pizzy, placków cebulowych, itp.).

Rozgrzewający dodatek do sosów pomidorowych i zup

Dodanie ziół prowansalskich na początku gotowania sosów pomidorowych, gulaszy lub kremów warzywnych pozwala na powolną ekstrakcję olejków eterycznych i głębokie przejście aromatu do całej potrawy. Zioła doskonale łączą się z pomidorami, czosnkiem oraz cebulą, tworząc zharmonizowaną i esencjonalną kompozycję smakową. Mieszanka ta znakomicie podnosi walory smakowe tradycyjnego lecza, włoskiego minestrone, zupy dyniowej, pieczarkowej oraz esencjonalnych bulionów warzywnych. Podkreśla również charakter dań z warzyw strączkowych, gęstych potrawek z soczewicą, zapiekanek ziemniaczanych, dań z ryżem oraz pieczonych ryb i drobiu. 

Przepisy kulinarne z ziołami prowansalskimi

Klasyczne francuskie Ratatouille

1 cukinia
1 bakłażan
1 czerwona papryka
1 żółta papryka
1 puszka krojonych pomidorów
1 duża cebula
2 ząbki czosnku
1 czubata łyżka ziół prowansalskich
3 łyżki oliwy z oliwek
sól, świeżo mielony czarny pieprz

Cukinię, bakłażana i papryki pokrój w równą kostkę. Na dużej patelni lub w garnku rozgrzej oliwę, zeszklij posiekaną cebulę i czosnek. Dodaj pokrojone warzywa i podsmażaj przez około 8-10 minut. Wsyp zioła prowansalskie, dodaj pomidory z puszki, wymieszaj i duś pod przykryciem na małym ogniu przez około 20-25 minut, aż warzywa będą miękkie, a sos zgęstnieje. Dopraw do smaku solą i pieprzem. Podawaj z chrupiącą bagietką.

Soczysta pierś z kurczaka pieczona z ziołami prowansalskimi

500 g pojedynczych piersi z kurczaka
1 łyżka ziół prowansalskich
2 łyżki oliwy z oliwek
1 łyżeczka soku z cytryny
1 ząbek czosnku (przeciśnięty przez praskę)
sól morska, pieprz

W miseczce wymieszaj oliwę z oliwek, sok z cytryny, czosnek, zioła prowansalskie, sól oraz pieprz. Mięso umyj, osusz i dokładnie natrzyj przygotowaną marynatą. Odstaw do lodówki na minimum 30 minut. Ułóż kurczaka w naczyniu żaroodpornym i piecz w piekarniku nagrzanym do 190°C przez około 25 minut. Podawaj z pieczonymi ziemniakami i świeżą sałatą.