Ciecierzyca

ang. chickpea, garbanzo bean;
hiszp. garbanzo, garbanza;
niem. kichererbse, garbanzo-bohne;
fran. pois chiche;
ros. нут, турецкий горох;

Ciecierzyca pospolita (łac. Cicer arietinum L.) to roślina strączkowa z rodziny bobowatych (Fabaceae), której korzenie sięgają Bliskiego Wschodu. Jest jedną z najstarszych roślin uprawnych na świecie, a dowody na jej spożywanie sięgają tysięcy lat wstecz. Roślina ciecierzycy ma drobną, rozgałęzioną łodygę, a jej liście są niewielkie i pierzaste. Owoce mają postać krótkich strąków, w których znajdują się nasiona ciecierzycy. Najpopularniejszą odmianą jest jasnobeżowa Cicer arietinum L. Kabuli, choć istnieją także inne, takie jak ciemniejsze i mniejsze nasiona odmiany Desi. Ciecierzyca najlepiej rośnie w klimacie umiarkowanym i suchym, na glebach lekkich i piaszczystych. W kontekście kulturowym, ciecierzyca odgrywała i nadal odgrywa fundamentalną rolę w kuchniach regionów Bliskiego Wschodu, Indii i basenu Morza Śródziemnego, stanowiąc podstawę wielu tradycyjnych potraw.

Historia uprawy ciecierzycy jest ściśle związana z rozwojem wczesnych cywilizacji. Była cenionym źródłem pożywienia ze względu na swoją trwałość i bogaty skład odżywczy. W starożytnym Rzymie, nazwisko Cicero (sławnego mówcy) wywodziło się od łacińskiego słowa cicer, co oznacza ciecierzycę. W dawnych wierzeniach ludowych ciecierzyca, podobnie jak inne rośliny strączkowe, była często postrzegana jako symbol dostatku i płodności. Jej nasiona były wykorzystywane w obrzędach związanych z obchodami świąt, a także w tradycyjnych potrawach spożywanych w okresach postu. Roślina ta jest jednoroczna i jej uprawa jest stosunkowo prosta, co przyczyniło się do jej szerokiego rozprzestrzenienia w wielu kuchniach świata, od gulaszy i zup, po popularne pasty i dania wegetariańskie.

Ciecierzyca jako surowiec kulinarny

Ciecierzyca najczęściej występuje w postaci suszonych, jasnobeżowych ziaren o nieregularnym, lekko pomarszczonym kształcie. Po ugotowaniu nasiona stają się miękkie i przybierają kremową konsystencję. Jej smak jest orzechowy i delikatnie mączny. Suszone ziarna wymagają długiego namaczania i gotowania, ale są też dostępne w formie puszkowanej.

Skład ciecierzycy

Ciecierzyca charakteryzuje się wysoką zawartością białka i błonnika pokarmowego. Jest również naturalnym źródłem cennych witamin i składników mineralnych.

Wartość odżywcza produktu w 100 g: wartość energetyczna 686 kJ/164 kcal; tłuszcz 2,6 g; w tym kwasy tłuszczowe nasycone 0,27 g; węglowodany 27,4 g; w tym cukry 4,8 g; błonnik 7,6 g; białko 8,9 g; sól 0,024 g.

Jak stosować ciecierzycę

Ciecierzyca w kuchni

Ciecierzyca to niezwykle wszechstronny surowiec kulinarny, który od tysięcy lat stanowi podstawę kuchni bliskowschodniej, indyjskiej i śródziemnomorskiej. Jest głównym składnikiem popularnych dań, takich jak hummus, pasta podawana z pieczywem, oraz falafel, smażone kulki lub kotleciki. W kuchni indyjskiej ciecierzyca, znana jako chana, jest składnikiem wielu curry i gulaszy. Jest również używana do zagęszczania zup i sosów. W formie prażonej może stanowić chrupiącą przekąskę. Ze względu na wysoką zawartość białka i błonnika, ciecierzyca jest ważnym elementem diety wegetariańskiej i wegańskiej, a także w dietach opartych na roślinach strączkowych.

Zalecane środki ostrożności

Spożywanie ciecierzycy w dużych ilościach może powodować dolegliwości ze strony układu pokarmowego, takie jak wzdęcia i gazy, co jest związane z obecnością niestrawnych oligosacharydów. Aby zminimalizować te objawy, zaleca się namaczanie suszonych ziaren przed gotowaniem i dokładne ich płukanie. W rzadkich przypadkach ciecierzyca może wywołać reakcje alergiczne. W przypadku wystąpienia niepożądanych objawów, takich jak wysypka, duszności, ból brzucha, zaleca się konsultację z lekarzem lub dietetykiem.

Sposób przechowywania ciecierzycy

Zaleca się przechowywanie surowca w przewiewnej, papierowej torebce lub szklanym naczyniu, w miejscu zacienionym, suchym, wolnym od obcych zapachów oraz niedostępnym dla dzieci.

Zalecany sposób spożycia ciecierzycy

Przygotowanie suszonej ciecierzycy

Suszoną ciecierzycę należy namoczyć w dużej ilości zimnej wody przez co najmniej 8-12 godzin. Następnie odcedzić, przepłukać i gotować w świeżej wodzie przez 1-2 godziny, aż ziarna będą miękkie. Tak przygotowana ciecierzyca może być użyta do dalszych dań.

Falafel

Ugotowaną ciecierzycę należy zblendować z cebulą, czosnkiem, natką pietruszki oraz przyprawami. Z powstałej masy formuje się kulki lub niewielkie kotlety, które smaży się na głębokim oleju. Danie należy spożywać z umiarem ze względu na wysoką kaloryczność.

Przepisy kulinarne z ciecierzycą

Hummus klasyczny

1 szklanka ugotowanej ciecierzycy
1/4 szklanki pasty tahini
1/2 sztuki soku z cytryny
1 ząbek czosnku
2 łyżki oliwy z oliwek
1/2 łyżeczki mielonego kuminu
do smaku sól
2-3 łyżki wody

Wszystkie składniki umieść w blenderze. Miksuj, aż do uzyskania gładkiej i kremowej konsystencji, dodając stopniowo wodę, aby dostosować gęstość. Przełóż hummus do miseczki, skrop oliwą i posyp kuminem. Podawaj z pieczywem, warzywami lub jako dodatek do dań głównych.

Curry z ciecierzycą

400 g ciecierzycy z puszki (1 puszka)
400 g pomidorów krojonych (1 puszka)
1 cebula
2 ząbki czosnku
1 łyżka startego imbiru
1 łyżka pasty curry
1/2 puszki mleka kokosowego
1 łyżka oleju do smażenia
do dekoracji świeża kolendra

Na rozgrzanym oleju podsmaż posiekaną cebulę, czosnek i imbir. Dodaj pastę curry i smaż przez minutę. Wlej pomidory, a po 10 minutach gotowania dodaj odcedzoną ciecierzycę i mleko kokosowe. Gotuj całość przez kolejne 15 minut. Podawaj z ryżem, udekorowane świeżą kolendrą.