Figa turecka - suszona(Smyrna)

ang. dried Turkish figs, Smyrna figs;
hiszp. higos secos de Turquía, higos de Esmirna;
niem. türkische Feigen, Smyrna-Feigen;
fran. figues de Turquie, figues de Smyrne;
ros. турецкий инжир, смирнская фига;

Figowiec pospolity (Ficus carica), choć rozpowszechniony w całym basenie Morza Śródziemnego, w Turcji (szczególnie w regionie Morza Egejskiego i okolicach Izmiru) znalazł idealne warunki do wzrostu. Turcja jest światowym liderem w produkcji tych owoców, słynąc przede wszystkim z odmiany 'Sarilop' (znanej na świecie jako Smyrna). Drzewa figowe w tym regionie są duże, rozłożyste i niezwykle plenne. Specyfika uprawy tureckiej polega na unikalnym procesie zapylania (kapryfikacji) przy udziale błonkówek, co jest niezbędne dla dojrzewania tej konkretnej odmiany. Owoce nie są zrywane z drzewa – czeka się, aż same spadną na ziemię po osiągnięciu pełnej dojrzałości i częściowym podsuszeniu na gałęziach. Następnie są one zbierane i suszone na słońcu na specjalnych matach, aż osiągną charakterystyczną, jasną barwę i odpowiednią wilgotność.

W kulturze tureckiej i osmańskiej figa zajmuje miejsce honorowe. Od wieków była symbolem płodności, dobrobytu i gościnności. W czasach Imperium Osmańskiego figi były przysmakiem sułtanów, serwowanym podczas uczt w pałacu Topkapi. Występują w wielu tradycyjnych idiomach i pieśniach. Turcja, jako spadkobierczyni starożytnych tradycji Azji Mniejszej, traktuje figę jako "święty owoc", a region Aydin otrzymał unijne Chronione Oznaczenie Geograficzne (ChOG) dla swoich fig, co potwierdza ich unikalną jakość i metodę produkcji.

Figa turecka suszona jako surowiec kulinarny

Turecka figa suszona różni się od greckiej przede wszystkim cieńszą, delikatniejszą skórką oraz większym rozmiarem. Owoce są zazwyczaj jasnobrązowe lub beżowe, miękkie i elastyczne w dotyku. Wnętrze jest wypełnione gęstym, bursztynowym miąższem z dużą ilością bardzo drobnych nasion. W handlu spotyka się je w różnych formach formowania: spłaszczone krążki (Lerida), ciągnione (Protoben) lub w kształcie naturalnym. Smak fig tureckich jest niezwykle bogaty, miodowo-słodki, z nutą melasy i wanilii. Często na powierzchni występuje biały nalot cukrowy, będący efektem naturalnego wytrącania się glukozy i fruktozy podczas suszenia.

Skład figi tureckiej

Suszone figi to skoncentrowane źródło energii, składające się w większości z węglowodanów prostych (glukozy i fruktozy), które stanowią naturalną bazę energetyczną owocu. Są one cennym roślinnym źródłem wapnia. Wyróżniają się wysoką zawartością błonnika pokarmowego, w tym frakcji rozpuszczalnych (pektyn). W składzie chemicznym owoców występują również polifenole, fitosterole oraz witaminy i minerały.

Wartość odżywcza produktu w 100 g: wartość energetyczna 1041 kJ / 249 kcal; tłuszcz 0,9 g; w tym kwasy tłuszczowe nasycone 0,1 g, węglowodany 63 g, w tym cukry 48 g; błonnik 9,8 g; białko 3,3 g; sól 0,01 g.

Jak stosować figę turecką

Figa turecka w kuchni

Dzięki swojej miękkości i cienkiej skórce, figi tureckie są idealne do spożycia bezpośredniego. Stanowią bazę wielu tradycyjnych deserów, takich jak incir tatlisi (figi nadziewane orzechami). Są powszechnie używane w piekarstwie i cukiernictwie jako dodatek do ciast, chleba, bułeczek i batonów zbożowych. Po zmiksowaniu tworzą naturalne słodziwo (pastę figową), które może zastępować cukier w przepisach wegańskich. W kuchni wytrawnej doskonale komponują się z mięsami (kaczką, wieprzowiną), sałatkami z serem kozim oraz jako element farszu. Są również popularnym składnikiem mieszanek bakaliowych i kompotu z suszu.

Zalecane środki ostrożności

Ze względu na bardzo wysoką zawartość cukrów prostych, suszone figi zaleca się spożywać w ograniczonych ilościach. Wysoka zawartość błonnika sprawia, że nadmierne spożycie może wywołać efekt przeczyszczający oraz dolegliwości żołądkowo-jelitowe (wzdęcia). Figi mogą zawierać naturalnie występujące salicylany, co jest istotne dla osób z nietolerancją tych związków.

Zalecany sposób spożycia figi tureckiej

Bezpośrednia konsumpcja (przekąska)

Tureckie figi, dzięki cienkiej skórce i mięsistemu wnętrzu, stanowią doskonałą, gotową do spożycia przekąskę, która z powodzeniem zastępuje przetworzone słodycze. Ich naturalna, skoncentrowana słodycz zapewnia błyskawiczny zastrzyk energii, co czyni je idealnym prowiantem dla sportowców oraz osób pracujących umysłowo. Bezpośrednie spożywanie kilku sztuk dziennie pozwala skutecznie zaspokoić nagłą ochotę na cukier, dostarczając jednocześnie cennego błonnika pokarmowego.

Rehydratacja do wypieków (namaczanie)

Przed wykorzystaniem suszonych fig w wypiekach, warto poddać je procesowi rehydratacji, czyli ponownego nawodnienia. Namoczenie owoców w ciepłej herbacie, soku jabłkowym lub aromatycznym alkoholu (np. rumie) sprawia, że odzyskują one utraconą soczystość i miękkość. Taki zabieg technologiczny jest szczególnie zalecany przy przygotowywaniu tradycyjnych keksów, mazurków oraz ciast drożdżowych, zapobiegając nadmiernemu wysuszeniu bakalii w wysokiej temperaturze piekarnika.

Kompozycja na desce serów

Suszone figi z regionu Anatolii są obowiązkowym elementem wykwintnej deski serów, tworząc klasyczne połączenia oparte na kontraście smaków. Ich miodowa, lepka słodycz doskonale łagodzi ostrość serów pleśniowych (typu Roquefort) oraz słoność twardych serów dojrzewających. Serwowanie ich w towarzystwie orzechów włoskich i miodu pozwala na wydobycie pełni walorów sensorycznych, tworząc elegancką przystawkę, która łączy w sobie różnorodne tekstury i bogate aromaty.

Dodatek do dań mięsnych

W kuchni wytrawnej słodkie figi tureckie pełnią funkcję składnika równoważącego smaki dań mięsnych. Dodane do duszonych potraw z wieprzowiny, kaczych piersi czy delikatnej jagnięciny, pod wpływem temperatury i sosu rozpadają się, tworząc gęstą, aromatyczną glazurę. Ich naturalny cukier karmelizuje się podczas pieczenia, nadając mięsu głęboki kolor i wykwintny posmak, który idealnie przełamuje tłustość i ciężkość tradycyjnych potraw, wnosząc nutę orientalnej egzotyki.

Przepisy kulinarne z figą turecką

Faszerowane figi z orzechami (Incir Tatlisi)

10 suszonych fig tureckich
10 połówek orzechów włoskich
1 szklanka wody
2 łyżki cukru (opcjonalnie, figi są słodkie)
2 goździki
do podania gęsta śmietana (kajmak lub mascarpone)
do dekoracji pistacje

Figi umyć i namoczyć w ciepłej wodzie przez 15 minut, aby zmiękły. Odciąć twarde ogonki. W każdej fidze zrobić kciukiem wgłębienie (kieszonkę) i wcisnąć do środka połówkę orzecha włoskiego, zamykając otwór. Figi ułożyć ciasno w płaskim rondlu (łączeniem do góry). Wlać wodę wymieszaną z cukrem, wrzucić goździki. Przykryć i gotować na wolnym ogniu przez około 20-25 minut, aż figi wchłoną większość płynu i staną się lśniące. Odstawić do wystygnięcia. Podawać na zimno, dekorując kleksem gęstej śmietany lub serka i posypując siekanymi pistacjami.

Zimowa owsianka z figami i cynamonem

5 łyżek płatków owsianych górskich
1 szklanka mleka lub napoju roślinnego
2 suszone figi tureckie
szczypta cynamonu
1 łyżeczka masła orzechowego
szczypta soli

Płatki owsiane zalać mlekiem w rondelku, dodać szczyptę soli i cynamon. Doprowadzić do wrzenia. Figi pokroić w kostkę i dodać do gotującej się owsianki (dzięki temu zmiękną i oddadzą słodycz). Gotować na wolnym ogniu przez około 5-7 minut, mieszając od czasu do czasu. Gdy owsianka zgęstnieje, przelać ją do miseczki. Na wierzchu ułożyć łyżeczkę masła orzechowego, które rozpuści się pod wpływem ciepła. Opcjonalnie można dodać więcej świeżych owoców. Jest to pożywne śniadanie, które nie wymaga dodatkowego słodzenia.