Kolendra siewna - liść kolendry suszony

ang. coriander, cilantro;
hiszp. cilantro, culantro;
niem. koriander;
fran. coriandre;
ros. кориандр, кинза;

Kolendra siewna (Coriandrum sativum) to roślina jednoroczna z rodziny selerowatych (Apiaceae), uprawiana na całym świecie, zwłaszcza w regionach o klimacie umiarkowanym, subtropikalnym i tropikalnym. Pochodzi prawdopodobnie z Bliskiego Wschodu oraz południowej Europy. Roślina preferuje słoneczne stanowiska oraz żyzne, lekkie i dobrze przepuszczalne gleby. Charakteryzuje się delikatną, wzniesioną łodygą, która może osiągnąć do 60 cm wysokości. Kolendra wyróżnia się dwoma typami liści: dolne, odziomkowe, są pierzastodzielne i przypominają liście pietruszki, natomiast górne, łodygowe, są bardziej nitkowate i delikatne. Kwiaty są drobne, białe lub różowawe, zebrane w baldachy złożone.

Historia kolendry sięga co najmniej 3000 lat, a jej zastosowanie wykraczało poza kuchnię. W starożytnym Egipcie nasiona kolendry odnajdywano w grobowcach faraonów, co świadczy o jej symbolicznym i praktycznym znaczeniu. Rzymianie i Grecy używali jej zarówno jako przyprawy, jak i składnika perfum. W wielu kulturach jest postrzegana jako roślina o właściwościach ochronnych i oczyszczających, stosowana do odpędzania złych duchów czy w rytuałach leczniczych. W tradycji ludowej nasiona kolendry symbolizowały miłość i nieśmiertelność. Oprócz zastosowań kulinarnych i kulturowych, kolendra od wieków była wykorzystywana w fitoterapii ze względu na swoje właściwości prozdrowotne.

Liście kolendry jako surowiec kulinarny

Świeże liście kolendry charakteryzują się intensywnym, świeżym aromatem, który może być opisywany jako cytrusowy, pieprzny i ziołowy, choć część osób odbiera go jako mydlany. Mają jasnozielony kolor i są delikatne w dotyku. Smak liści jest wyrazisty, nieco pikantny, z nutami cytrusowymi. Suszone liście mają matowy, szaro-zielony kolor i delikatnie ziołowy zapach. Zarówno świeże, jak i suszone liście są wykorzystywane jako dodatek do wielu potraw, jednak forma świeża jest zdecydowanie bardziej popularna i ceniona.

Skład liści kolendry

Liście kolendry są źródłem związków chemicznych, takich jak polifenole, flawonoidy, karotenoidy, monoterpeny i kwasy fenolowe. Zawierają witaminy oraz liczne minerały.

Wartość odżywcza produktu w 100 g: wartość energetyczna 96 kJ/23 kcal; tłuszcz 0,52 g; w tym kwasy tłuszczowe nasycone 0,01 g, węglowodany 3,67 g, w tym cukry 0,87 g; błonnik 2,8 g; białko 2,13 g; sól 0,04 g;

Jak stosować liście kolendry

Liście kolendry w kuchni

Liście kolendry są wszechstronnym ziołem, powszechnie używanym w kuchniach azjatyckich, latynoamerykańskich oraz bliskowschodnich. Świeże liście są jadalne i najczęściej dodaje się je pod koniec gotowania lub bezpośrednio przed podaniem, aby zachować ich intensywny smak i aromat. Używa się ich do sałatek, sosów (np. salsa, guacamole), zup, gulaszów, dań z ryżu i curry. Z surowych liści przygotowuje się również pasty, takie jak chutney indyjski. Kolendra jest również kluczowym składnikiem w marynatach do mięs i ryb. Ze względu na dużą zawartość substancji odżywczych i niską kaloryczność, kolendra jest często zalecana w dietach wegetariańskich, wegańskich oraz niskokalorycznych.

Zalecane środki ostrożności

Spożywanie liści kolendry jest generalnie bezpieczne, jednak u niektórych osób mogą wywołać reakcje alergiczne, objawiające się wysypką, swędzeniem lub pokrzywką. Zdarzają się również przypadki, gdy nadmierne spożycie liści kolendry może prowadzić do dolegliwości żołądkowo-jelitowych, takich jak ból brzucha czy wzdęcia. W przypadku wątpliwości lub wystąpienia niepożądanych objawów zaleca się zasięgnięcie opinii lekarza.

Sposób przechowywania liści kolendry

Zaleca się przechowywanie świeżych liści kolendry w lodówce, najlepiej zawiniętych w wilgotny ręcznik papierowy lub w słoiku z wodą. Suche liście należy przechowywać w szczelnym pojemniku, w miejscu suchym, zacienionym i chłodnym. Chronić przed wilgocią i obcymi zapachami.

Zalecany sposób spożycia liści kolendry

Kolendra jako dodatek do potraw

Liście kolendry dodaje się zazwyczaj pod koniec gotowania lub posypuje się nimi gotowe dania. Zalecana ilość to około 1-2 łyżki posiekanych liści na porcję.

Przepisy kulinarne z liśćmi kolendry

Tajska zupa Tom Yum z kolendrą

1 litr bulionu z kurczaka lub warzywnego
200 g krewetek
100 g pieczarek
1 papryczka chili
2 łodygi trawy cytrynowej
kawałek imbiru
2 liście limonki kaffir
2 łyżki sosu rybnego
sok z 1 limonki
1 łyżeczka suszonych liści kolendry

Do bulionu dodaj pokrojoną trawę cytrynową, plasterki imbiru, liście limonki i posiekaną papryczkę chili. Gotuj przez 10 minut. Dodaj krewetki i pieczarki, gotuj aż krewetki będą różowe. Dopraw sosem rybnym i sokiem z limonki. Zdejmij z ognia i dodaj posiekane liście kolendry.

Chlebowe paluszki z kolendrą

1 szklanka ciepłej wody
2 i 1/2 szklanki mąki pszennej
2 łyżeczki suszonych liści kolendry
2 łyżeczki suchych drożdży
3 łyżki oliwy z oliwek
1 łyżeczka cukru
1 łyżeczka soli

W dużej misce wymieszaj ciepłą wodę, drożdże i cukier. Odstaw na 5-10 minut, aż drożdże zaczną pracować (powinna pojawić się piana). Dodaj mąkę, sól oraz suszone liście kolendry. Wyrabiaj ciasto przez około 5 minut, aż stanie się gładkie i elastyczne. Przełóż ciasto do miski wysmarowanej oliwą, przykryj ściereczką i odstaw w ciepłe miejsce na około godzinę, aż podwoi swoją objętość. Wyrośnięte ciasto podziel na mniejsze części i uformuj z nich cienkie paluszki. Ułóż je na blasze wyłożonej papierem do pieczenia. Piecz w piekarniku nagrzanym do 200°C przez 15-20 minut, aż staną się złociste i chrupiące. Podawaj na ciepło z ulubionym sosem lub pastą.