Lapacho - kora palo de arco

Handroanthus impetiginosus (Mart. ex DC.) Mattos (syn. Tabebuia impetiginosa)

ang. lapacho bark, pau d'arco;
hiszp. lapacho, palo de arco;
niem. Lapachorinde;
franc. écorce de lapacho;
ros. кора лапачо;

Kora lapacho to naturalny środek wzmacniający odporność, zwalczający infekcje grzybicze oraz ograniczający stany zapalne w organizmie. Ten pozyskiwany z wewnętrznej części kory południowoamerykańskiego drzewa surowiec zawiera unikalne związki czynne, głównie lapachol i beta-lapachon. Odwary z lapacho hamują namnażanie chorobotwórczych grzybów (zwłaszcza z rodzaju Candida), niszczą groźne bakterie i wirusy oraz pobudzają aktywność komórek układu odpornościowego do walki z infekcją. To sprawdzone, naturalne wsparcie dla osób zmagających się z nawracającymi infekcjami dróg oddechowych, grzybicami układu pokarmowego i skóry, a także z przewlekłym osłabieniem.

Co to jest lapacho? Opis drzewa – informacje ogólne

Kora lapacho pochodzi z okazałego, długowiecznego drzewa z rodziny bignoniowatych, znanego botanicznie jako Handroanthus impetiginosus (lub dawniej Tabebuia impetiginosa), rosnącego w gęstych lasach deszczowych Ameryki Środkowej i Południowej. Drzewo to osiąga wysokość do 30 metrów, wykształca twarde, niezwykle odporne na gnicie drewno oraz duże, dłoniaste liście. Najbardziej charakterystyczną cechą tej rośliny są wspaniałe, dzwonkowate kwiaty o intensywnej, różowofioletowej lub purpurowej barwie, które rozwijają się masowo na końcach gałęzi jeszcze przed pojawieniem się liści. Do celów zielarskich nie wykorzystuje się jednak ani kwiatów, ani zewnętrznej, zrogowaciałej warstwy kory, lecz wyłącznie jej wewnętrzną, żywą część (łyko), która jest bogata w soki obronne drzewa.

W tradycji rdzennych mieszkańców Ameryki Południowej – zwłaszcza Indian Callawaya z Andów oraz plemion z dorzecza Amazonki – kora lapacho (nazywana przez nich tajy, czyli „drzewo życia”) była uważana za uniwersalny lek na najcięższe schorzenia ustrojowe. Indiańscy szamani stosowali ciepłe odwary z wewnętrznej kory przy silnych bólach stawów, trudno gojących się ranach, ukąszeniach jadowitych węży, gorączce malarycznej oraz wszelkich chorobach żołądka i skóry. Naparami przemywano miejsca zaatakowane przez pasożyty, oparzenia oraz wrzody. Współczesna fitoterapia z wielkim sukcesem przejęła te tradycje, pozycjonując lapacho jako jeden z najsilniejszych egzotycznych surowców immunostymulujących i antybiotycznych, zdolnych do aktywnego wspierania organizmu w stanach głębokiego wyczerpania.

Kora lapacho jako surowiec zielarski

Surowcem zielarskim jest wysuszona, rozdrobniona wewnętrzna kora drzewa Handroanthus impetiginosus (Cortex Lapacho).

Skład kory lapacho

Głównymi związkami odpowiedzialnymi za działanie surowca są pochodne naftofuranonu i naftochinonu, wśród których najważniejszą rolę odgrywają lapachol oraz beta-lapachon. W korze obecne są również liczne antraonochinony, flawonoidy (kwercetyna), garbniki, saponiny steroidowe, kwasy fenolowe oraz koenzym Q10. Lapacho jest także bogatym źródłem łatwo przyswajalnych minerałów, w tym żelaza, wapnia, potasu, magnezu, manganu, strontu, baru, jodu oraz boru. Kluczowa kombinacja lapacholu i flawonoidów decyduje o intensywnym działaniu przeciwdrobnoustrojowym oraz stymulującym produkcję białych krwinek.

Właściwości kory lapacho

Wysuszony surowiec ma postać wąskich, podłużnych, włóknistych pasków lub wiórków o grubości kilku milimetrów. Zewnętrzna strona kawałków ma barwę ciemnobrunatną lub czerwonobrązową, natomiast wewnętrzna strona jest wyraźnie jaśniejsza, cynamonowa. Zapach suchej kory jest słaby, ale bardzo charakterystyczny – lekko drzewny, z subtelną nutą wanilii i tytoniu. Odwar przygotowany z lapacho ma głęboki, ciemnoczerwony lub purpurowo-brązowy kolor oraz wyrazisty, cierpki, lekko gorzkawy i ściągający smak, który pozostawia w gardle delikatne uczucie drapania i ciepła.

Jak działa kora lapacho

Związki chinonowe (lapachol i beta-lapachon) zawarte w korze lapacho bezpośrednio zakłócają procesy oddechowe i replikację kodu genetycznego bakterii, wirusów oraz grzybów chorobotwórczych, co doprowadza do ich obumarcia. Substancje te stymulują makrofagi i limfocyty (komórki odpornościowe) do intensywniejszej fagocytozy, czyli pochłaniania i niszczenia szkodliwych patogenów w krwiobiegu. Garbniki zawarte w surowcu wykazują silne działanie ściągające na błony śluzowe, natomiast flawonoidy blokują enzymy odpowiedzialne za syntezę prostaglandyn, wyciszając w ten sposób przewlekłe stany zapalne.

Współczesna fitoterapia zaleca korę lapacho przede wszystkim przy uporczywych grzybicach przewodu pokarmowego, jamy ustnej (pleśniawki) oraz narządów rodnych, wywołanych głównie przez drożdżaki. Regularne picie odwarów jest wysoce pomocne przy osłabieniu odporności, w czasie nawracających przeziębień, grypy, zapalenia zatok oraz po kuracjach antybiotykowych. Surowiec wspomaga regenerację błony śluzowej żołądka przy chorobie wrzodowej oraz łagodzi stany zapalne jelit. Zewnętrznie odwar z lapacho stosuje się do zwalczania łuszczycy, egzem, opryszczki oraz do przemywania trudno gojących się ran skóry o podłożu bakteryjnym.

Jak stosować korę lapacho

Wysuszoną korę lapacho stosuje się  do przygotowywania silnych odwarów leczniczych, które pije się regularnie w celu podniesienia odporności i eliminacji grzybów z przewodu pokarmowego. Z racji twardej struktury zdrewniałych wiórków surowiec ten wymaga długiego, dwudziestominutowego gotowania pod przykryciem, co pozwala na pełne przejście mało rozpuszczalnych chinonów do roztworu wodnego. Można go łączyć z kłączem imbiru lub goździkami, co potęguje działanie rozgrzewające i nieco łagodzi smak zdominowany przez gorycze. W przemyśle spożywczym wyciągi z kory lapacho wchodzą w skład herbat immunostymulujących i kapsułek wzmacniających organizm, zaś branża farmaceutyczna używa kory lapacho jako ważnego składnika mieszanek ziołowych zalecanych w infekcjach intymnych. Regularne przyjmowanie naparu z lapacho ułatwia walkę z osłabieniem i pomaga przywrócić pełnię sił witalnych organizmu.

Branża kosmetyczna docenia korę lapacho za unikalne właściwości przeciwgrzybicze, dodając ekstrakty do szamponów przeciwłupieżowych oraz specjalistycznych żeli do higieny intymnej. Substancje czynne skutecznie redukują świąd naskórka, ograniczają łuszczenie się skóry i przyspieszają gojenie stanów zapalnych. Domowy odwar doskonale nadaje się do przygotowywania okładów na skórę zmienioną chorobowo przez atopowe zapalenie skóry lub opryszczkę. Suszony surowiec bywa komponentem naturalnych odświeżaczy powietrza o działaniu antyseptycznym. Dzięki zawartości garbników odwar z kory lapacho znajduje również zastosowanie jako składnik płukanek hamujących krwawienie z dziąseł oraz kompresów na stopy eliminujących ich potliwość.

Zalecane środki ostrożności

Kory lapacho nie wolno stosować równocześnie z lekami przeciwzakrzepowymi (np. warfaryną, aspiryną), ponieważ lapachol może nasilać ich działanie i zwiększać ryzyko krwawień. Ze względu na silną aktywność biologiczną surowiec jest całkowicie przeciwwskazany dla kobiet w ciąży oraz matek karmiących piersią.

Sposób przechowywania kory lapacho

Surowiec należy przechowywać w suchym, ciemnym i chłodnym miejscu, najlepiej w szczelnie zamkniętych słoikach z ciemnego szkła lub w grubych torbach papierowych. Kora lapacho jest odporna na czynniki zewnętrzne, jednak długotrwały dostęp wilgoci i silnego światła słonecznego powoduje rozpad cennych naftochinonów oraz wietrzenie olejku eterycznego.

Zalecany sposób spożycia kory lapacho

Odwar z lapacho na grzybicę

Jedną łyżkę stołową kory lapacho (ok. 5 g) zalać dwoma szklankami (500 ml) wody. Doprowadzić do wrzenia i gotować na wolnym ogniu pod przykryciem przez 15-20 minut. Odstawić na kolejne 15 minut do naciągnięcia, po czym przecedzić. Pić 2-3 razy dziennie po jednej szklance ciepłego płynu. Kurację stosować przez 3-4 tygodnie, po czym zrobić miesiąc przerwy.

Nalewka z lapacho na odporność

50 g kory lapacho zalać 250 ml spirytusu 70%, zamieszać i odstawić w ciemne miejsce na 14 dni. Co 48h energicznie wstrząsać. Po upływie dwóch tygodni odfiltrować i zlać do czystej butelki. Pić 2-3 razy dziennie po 5 ml (jedna łyżeczka od herbaty).

Nalewka winna z lapacho

50 g kory lapacho zalać 250 ml czerwonego, wytrawnego wina wstrząsnąć i odstawić do maceracji na 30 dni. Co drugi dzień energicznie wstrząsać. Po upływie 1 miesiąca rozpocząć kurację - pić 1 raz dziennie 25 ml specyfiku.

Mocny odwar do zastosowań zewnętrznych

Dwie łyżki stołowe kory zalać 400 ml wody i gotować przez 25 minut. Parzyć 10 minut i odcedzić. Stosować do przemywania skóry zmienionej chorobowo, robienia kompresów na grzybicę stóp lub płukania jamy ustnej.

Mieszanki ziołowe z korą lapacho

Mieszanka zioówa przeciwgrzybicza

50 g kory lapacho
30 g ziela tymianku pospolitego
20 g liścia orzecha włoskiego.

Wszystkie zioła dokładnie wymieszać. Jedną łyżkę stołową mieszanki zalać 300 ml wody, gotować pod przykryciem na małym ogniu przez 10 minut, odstawić na 15 minut i przecedzić. Wypijać w dwóch porcjach w ciągu dnia między posiłkami przy problemach z systemowym przerostem drożdżaków Candida.